VisitBalkana.com

Mrkonjić Grad, jedno od najbogatijih staništa gljiva u Evropi

Članovi Udruženja gljivara i ljubitelja prirode Mrkonjić Grad odlučili su, kako bi ugodili zaljubljenicima u gljivarstvo, da naprave mapu koja bi posjetioce vodila gljivarskim putevima.

Borislav Marić, predsjednik ovog udruženja, kaže da im je prioritetni cilj popularizacija znanja o gljivama i prirodi uopšte, te da neće odustati dok ljude ne uvjere u kolikoj mjeri je zdravo prošetati vikendom kroz šumu i nabrati gljive za ishranu. Mapu “Putevi gljiva na Lisini”, kaže Marić, planiraju završiti do kraja godine, te postaviti dio signalizacije na puteve.

“S obzirom na to o kakvoj riznici bogatstva se radi kada su u pitanju pečurke, potpuno je jasno zašto smo se odlučili za izradu mape puteva gljiva na Lisini. „Kroz mapu ćemo slikovito predstaviti potencijale planine Lisine i njenog podnožja”, kaže Marić.

Na mapu ucrtane gljive, ali i mine

Na mapi će biti ucrtana četiri glavna puta kojima se mogu kretati gljivari, kao i tipovi šuma kroz koje prolaze. “Identifikovani su izlazi i ulazi na Lisinu, jer su svi putevi povezani te se nalaze u mjestima Previle, Balkana, Podrašnica i Zelenkovac. Identifikovani su i ucrtani i najznačajniji izvori i vodotoci, naselja, prenoćišta, restorani i slično”, kažu u ovom udruženju.

Dodaju da će u mapu biti ucrtano i zaštićeno stanište gljiva kraj kojeg prolaze svi putevi, ali i opasno minsko područje koje je sada neoznačeno.

“Uz preciznu mapu i prikladnu signalizaciju na tim putevima, Lisina će svima koji se upute u njeno istraživanje, pružiti mnogo prijatnih i nezaboravnih trenutaka”, ističe Marić, i dodaje;

“Na poleđini mape, između ostalih sadržaja, nalaziće se i pravilnik za ponašanje u prirodi i sakupljanje gljiva, legenda za tumačenje simbola sa mape, fotografije pečurki i pejzaža.”

Prvo zaštićeno stanište gljiva na Balkanu

Na području opštine Mrkonjić Grad, navode u Udruženju gljivara i ljubitelja prirode, do sada je pronađeno preko 1.500 vrsta gljiva. “Sve gljive je determinisao Rade Gašić, predsjednik Sekcije za naučno-istraživački rad u našem Udruženju. Broj jestivih vrsta je vrlo velik, ali uvijek preporučujemo samo nekih pedesetak vrsta za ishranu. Ostale nisu toliko kvalitetne i bolje ih je ostaviti u prirodi”, kazao je Marić.

Odluku za pravljenje mape, kaže Marić, donijeli su kako bi u što većoj mjeri iskoristili gljivarsko bogatstvo kojim Mrkonjić obiluje. „Gljive su jedan od najznačajnijih turističkih i privrednih potencijala na Lisini planini pokraj Mrkonjić Grada. Udruženje je u saradnji sa Šumskim gazdinstvom „Lisina“ zaštitilo najznačajnije stanište gljiva na ovoj planini i to je prvo zaštićeno stanište gljiva na Balkanu”, kaže Marić.

Navodi da je na području od preko 40 hektara zaustavljena sječa stabala i time je sačuvano naselje gljiva koje samo na ovom malom dijelu broji preko 400 vrsta,

“Ovo je bio preduslov, jer bez šume nema gljiva, a bez gljiva nema ponude. Od ovih 400 vrsta, 59 je na crvevnim listama rijetkih i zaštićenih vrsta u većini evropskih zemalja, a šest ih je zaštićeno Bernskom konvencijom”, dodaje Marić.

Prirodno bogatstvo preduslov za turizam

Alarmantna je činjenica da se zbog velikih klimatskih promjena, zagađenja, industrijskog razvoja i nepravilnog sakupljanja, broj gljiva u svijetu neprekidno smanjuje. Ukoliko sačuvamo ovu veliku raznovrsnost i dobro je promovišemo, kako navode u Udruženju, sigurno će veliki broj pasioniranih istraživača doći da vide i fotografišu vrste koje su vidjeli samo u knjigama. “Ako uz gljive obogatimo dodatnu ponudu u eko-turizmu, razlog za duži boravak ili češću posjetu turista biće veći. Zaista, stanovnici Mrkonjić Grada, kada su u pitanju gljive, imaju privilegiju u odnosu na druge građane u BiH”, kaže predsjednik Udruženja.

O kolikom se prirodnom bogastvu radi, prepoznali su brojni građani BiH, a veliki je broj i onih iz zemalja u regionu i šire koji su se učlanili u ovo udruženje ili izrazili želju da to učine.

“Naše udruženje trenutno ima 278 članova iz nekoliko država. Najbrojniji su članovi iz BiH, Srbije i Hrvatske, ali je sve više njih iz ostalih zemalja”, kažu u Udruženju gljivara i ljubitelja prirode Mrkonjić Grad.

Kao dokaz da su ljudi iz inostranstva zainteresovani za bogastvo gljiva na području Mrkonjić Grada dodaju podatak da se za “Dane gljiva”, koji se u ovom gradu održavaju svake godine zadnjeg vikenda u septembru, okupe brojni gosti iz inostranstva.

“Posjetu predvode učenici osnovnih i srednjih škola koji su najbrojniji na izložbi ali najviše učesnika u sakupljanju gljiva za izložbu imamo iz drugih gradova i država. Svake godine tu su gljivari iz Srbije, Hrvatske, Bugarske, Francuske, Italije te brojnih drugih evropskih zemalja”, kažu u Udruženju.

Izvor: Dragan SLADOJEVIĆ (”Nezavisne novine” 7.12.2008.)

Turističko rekreativni centar Balkana je dio gornjosansko-plivske turističke zone i često se naziva “krajiška ljepotica”. Udaljen je 4-5 km od Mrkonjić Grada i nalazi se uz magistralni put Jajce – Mrkonjić Grad – Bihać (nekadašnji “Put AVNOJ-a”).

Jezerski dio kompleksa čine dva ovalna vještačka jezera: malo i veliko, ukupne površine 56.000 m2. Jezera su izgrađena 70-tih godina 20. vijeka, a napaju se iz planinskih potoka Cjepalo i Skakavac i iz sublakustrijskih izvora ispod Velikog jezera. Jedina otoka je Crna Rijeka, koja teče u pravcu jug-sjever i nakon 17 km se ulijeva u Vrbas.

O postanku jezera sačuvano je nekoliko legendi u narodu ovog kraja, a interesantna je etiologija njegovog imena. Prema predanju tu su bila dva snažna i duboka izvora-bunara, puna ribe. Pošto se riba na turskom kaže baluk, izvori su nazvani Balukhana (stanište riba). Vremenom je ime promjenjeno u Balukana, i najzad u Balkana (što nema nikakve konotacije sa pojmom Balkan).

U julu i avgustu temperatura vode u Malom jezeru dostiže 20°, pa je tada pogodna za kupanje. Sa druge strane, tokom zime se njegova površina često zaledi pa je moguće upražnjavanje i zimskih sportova. Veliko jezero je bogato raznim vrstama ribe: amur, linjak, pastrmka i dr.

Turistička infrastruktura Balkane je namjenjena ljetnoj i zimskoj rekreaciji i odmoru. Tokom čitave godine ovo mjesto posjećuje veliki broj domaćih i inostranih turista. Pored jezera nalaze se tereni za košarku, mali fudbal, rukomet, odbojku na pjesku, parking, uređena i obilježena mjesta za roštilj i kampovanje, trim staza i dr.

Na obroncima planine Lisine 1979. godine je uređena skijaška staza sa ski-liftom, a tokom ljeta se ovdje organizuju posjete prirodi, kampovi i sl. Svake godine se na Balkani tradicionalno održava manifestacija Dani kosidbe – Memorijal Lazar Laketa. Centralni dio manifestacije čini takmičenje domaćih i inostranih kosaca, a pored toga održavaju se smotre folklora, takmičenje u plivanju i druga sportska i kulturna dešavanja. Događaj je posvećen očuvanju tradicije ovog kraja, odnosno sjećanju na mrkonjićke kosce i kose “varcarke”, običaje itd.

Izvor: sr.wikipedia.org

Stanovnici Mrkonjić Grada i okolnih opština u toku tropskih vrućina nemaju problema da pronađu osvježenje. Turistički centar “Balkana”, smješten uz magistralni put Jajce - Bihać, udaljen oko četiri kilometra od Mrkonjića utočište je svim generacijama željnim dobrog provoda, sporta, kupanja i odmora.

Odbojka, plivanje, rukomet…

Jezerski dio kompleksa čine dva jezera (veliko i malo) smještena u dolini planine Lisina, čija ukupna površina prelazi 50.000 kvadratnih metara. Jezera su sagrađena sedamdesetih godina prošlog vijeka, a napajaju se iz planinskih potoka Skakavac i Cjepalo i iz podvodnih izvora ispod Velikog jezera, dok je jedina otoka Crna Rijeka, koja se ulijeva u Vrbas.

Temperatura vode Malog jezera u toku ljetnjih mjeseci dostiže 20°C, dok je temperatura u Velikom jezeru znatno niža.

Boravak na Balkani neće vam biti ometen nedostatkom nekih od sadržaja koje svaki centar za turiste mora imati. TC posjeduje do 600 mjesta za parking, uključujući travnate površine, te raspolaže sa dovoljnim brojem tuševa i toaleta.

Na Balkani je dozvoljeno roštiljanje i kampovanje, ali na za to predviđenim mjestima. Veliko jezero bogato je ribom, a dnevna dozvola ribolovce košta 10 KM. Oni koji žele vrijeme provesti u prirodi, mogu prošetati oko Velikog jezera po, za to, predviđenoj stazi. Pored Malog jezera nalaze se tereni za mali fudbal, košarku, odbojku na pijesku i rukomet. Omladina se, izuzev na prostoru za odbojku na pijesku, koji je uglavnom zauzet tokom cijelog dana, na ostalim terenima okupljaju uglavnom kada nije vruće, rano ujutru ili kasno poslije podne.

Svake godine u julu na Balkani se održava tradicionalna manifestacija “Dani kosidbe”, koja privuče veliki broj kosača iz BiH, Srbije, Crne Gore i drugih zemalja, ali i brojnu publiku koja dođe da kosce vidi ‘na djelu’. Pored toga, u to vrijeme održavaju se smotra folklornih društava, takmičenje u bacanju kamena s ramena, skoku u dalj i druga kulturna i sportska dešavanja.

Zimi, kada snijeg prekrije ovo područje, Balkana bude zatrpana skijašima na ski-stazi, sankašima, klizačima…

Tu su još brojni drugi sadržaju koji daju Balkani obilježje jednog kompletnog turističko-rekreativnog centra. Kad bismo vam nabrajali sve sadržaje kojim se TC Balkana ponosi, zapitali bi ste se postoji li nešto što ovaj centar nema.

Ponos svih zaposlenih - tradicionalna kuhinja

Kako saznajemo od Uprave, najviše ljudi posjeti Balkanu tokom ljetnih mjeseci vikendom, pogotovo nedjeljom, kada ovdje zna doći i tri do četiri hiljade ljudi.

Momir Čulić, direktor Turističkog centra “Balkana”, rekao nam je da je prije dvadesetak dana vršena analiza vode u jezerima, kojom je utvrđeno da je ona pogodna za kupanje.

A, prema njegovim riječima, ponos svih zaposlenih je tradicionalna kuhinja.

“Kuhinja u restoranu bazirana je na domaćim specijalitetima, a cijena hrane nije se mijenjala u posljednjih pet godina. Smatram da su sadržaji koje možemo ponuditi turistima raznoliki i prilagođeni i najistančanijm ukusima”, rekao je Čulić.

On je sa menija izdvojio tradicionalnu puru, cicvaru, heljdinu i kukuruznu ljevaču, više vrsta pita, domaće kiselo mlijeko u ćupovima i čankovima, jagnjeću i kosačku čorbu.

“Naši gosti znaju da nam je ponuda hrane bogata i raznovrsna, i što je najvažnije, na bazi domaćih sastojaka i to nam pričinjava veliko zadovoljstvo”, kazao je Momir Čulić.

Zabava i odmor za sve generacije

Smještajni kapacitet koji nudi ovaj turistički centar je 30 kreveta, a cijena dvokrevetne sobe sa noćenjem i doručkom za dvoje je 50 KM. Osim toga, znatan je broj ležaja u privatnoj režiji neposredno uz Balkanu, ali i u mrkonjićkom hotelu “Krajina”, koji raspolaže sa 50 ležajeva, a cijena prenoćišta u dvokrevetnoj sobi sa doručkom iznosi 37 KM po osobi.

Prema Čulićevim riječima, na noćenjima je evidentan veliki broj stranaca, među kojima su ljudi iz regiona, ali i iz Njemačke, Francuske, Italije, Austrije, pa čak i iz Indije i Japana.

Neopisive gužve počele su već početkom juna, a trajaće do prve polovine septembra, kada se živa na termometrima počne spuštati ispod temperature ugodne za kupanje i sunčanje.

Plaža oko Malog jezera i kaiš između Malog i velikog jezera vrvi od posjetilaca. Najviše je najmlađih, osnovaca i srednjoškolaca, mahom Mrkonjićana i žitelja Čađavice, Podbrda, Graca, Šipova, Ribnika i ostalih okolnih naselja.

Oni stariji vrijeme provode uglavnom sunčajući se, čitajući ili šetajući. Mladima je najveći izazov oprobati se u vještinama skakanja u vodu sa neke od skakaonica, ili popularnog preplivavanja Velikog jezera.

Četiti djevojke, srednjoškolke iz Mrkonjić Grada, kažu nam da većinu vremena provode sunčajući se.

“Povremeno se spustimo i u vodu kako bismo se osvježile. Ovdje smo apsolutno svaki dan, odnosno, kada god to vremenske prilike dozvoljavaju”, pričaju.

Vjerujemo im, jer njihove tvrdnje dokazuje preplanuli ten.

Jedna od njih rekla je da nema zamjerki ni na šta što Balkana nudi:

“Ovdje je većina ljudi koje znam iz naše opštine. Druženja i odmor često produžimo do kasno u noć, kada ponekad dođemo i na noćno kupanje. Šteta je što u popodnevnim časovima ne postoji organizovani prevoz sa Balkane do Mrkonjića”.

Jedna šezdesettrogodišnja penzionerka iz Banjaluke, koja je na kupanje došla sa suprugom i dvoje unučadi, rekla nam je da, po njenom mišljenju, Mrkonjićani ne moraju ići na more.

“Ovdje imaju sve što trebaju. Zabavu i odmor ovdje sebi možemo upriličiti moji unuci, ali i suprug i ja. To je dokaz da sve generacije na Balkani lako mogu pronaći po neku zanimaciju za sebe”.

Izvor: Dragan Sladojević (”Nezavisne novine”, www.nezavisne.com)

Laskava titula delije “Dani kosidbe Balkana 2008″ pripala je Mladenu Tomiću iz Brda kod Mrkonjić Grada. On je skupio najviše bodova u petoboju i košenju, tako da je bez premca na ovogodišnjem Memorijalu “Lazar Laketa”.

- Ovo mi je prvi put da sam proglašen delijom Balkane i izuzetno sam srećan zbog toga. Za mene je to veliko priznanje, jer se godinama takmičim na Balkani. Konkurencija je bila jaka, ali imao sam odličan rezultat u petoboju. Nešto sam slabiji bio u košenju trave pošto mi je parcela bila loša - rekao je Tomić.

U košenju trave “kosom kovanicom” prvo mjesto osvojio je Blažo Kotlaja iz Pljevanja u Crnoj Gori, drugo kosci iz Mrkonjić Grada Miroslav Kopuz i Milorad Sladojević.

Inače, kosci su se takmičili osim u košenju trave i u petoboju - nadmetanju u tradicionalnim narodnim sportovima, trčanju oko jezera, bacanju kamena s ramena, skoku udalj, penjanju uz stub i obaranju s brvana. U njihovoj vještini uživalo je nekoliko hiljada posjetilaca iz Srpske i Srbije, a bili su gosti iz Francuske.

Treba reći da je organizator i pokrovitelj manifestacije bila opština Mrkonjić Grad, uz saradnju sa Agencijom za privredni razvoj i Kulturnim centrom “Petar Kočić”.

Predsjednica Skupštine opštine Divna Aničić istakla je da ova manifestacija, osim očuvanja etno nasljeđa, ima za cilj promociju i razvoj turizma na području mrkonjićke opštine.

U okviru “Dana kosidbe Balkana “2008″, održana je “Smotra kosačkog folklora”.

Nastupili su članovi KUD-a “Mladost” iz Krepoljina, “Mladost” iz Jošaničke banje i “Petar Prvi Karađorđević Mrkonjić” iz Mrkonjić Grada. Specijalni gosti smotre bio je Francuski bend “Papiros” koji izvodi muziku naroda Evrope.

- Cilj ove smotre je da se pokaže kulturno nasljeđe srpskog naroda. Kosidba se nikada nije održavala bez igre i pjesme. Planiramo da ova smotra preraste u festival takmičarskog karaktera - rekao je direktor Kulturnog centra “Petar Kočić” Slobodan Ćoćkalo.

Nastupom na smotri zadovoljni su bili i članovi Francuskog benda “Papiros” iz Strazbura.

- Njegujemo izvornu muziku evropskih naroda. Publici smo se predstavili francuskim šansonama, ali i muzikom naroda Balkana - rekao je sef benda Žan Klaudio Khojčan.

I Sojka Stevuljević među koscima

Posebna atrakcija manifestacije bila je 72-godišnja Sojka Stevuljević iz Krepoljina u Srbiji, koja se takmičila u košenju sa muškarcima. Baka Sojka uspjela je da iskosi parcelu od 182 kvadrata i da stane rame uz rame sa najboljim koscima.

- Nije bilo mnogo teško, mada je parcela bila “prljava”. Trudila sam se da je pokosim i u tome sam uspjela. Najveći problem mi je bio što sam morala da kosim uzbrdo, a meni je mnogo lakše da kosim nizbrdo - rekla je Sojka, koja je najavila da će i iduće godine doći na ovu smotru.

Izvor: Slobodan Dakić (”Glas Srpske”, www.glassrpske.com)

Obavještavamo Vas da i ove godine organizujemo 17. tradicionalnu manifestaciju „Dani kosidbe –Balkana 2008.godine“ čiji je utemeljivač Lazar Laketa, nekadašnji šampion Evrope u ručnom košenju trave.

Program manifestacije “Dani kosidbe Balkana 2008. godine”

Datum održavanja: 04.07.2008 i 05.07.2008. godine

Mjesto održavanja: Balkana, Mrkonjić Grad

- 04.07.2008.godine (petak) – Kosačka smotra folklora u 19: 00 časova
- 05.07.2008. godine (subota) – Centralni dio manifestacije, kosački petoboj u 11:00 časova.

Za sve dodatne informacije stojimo Vam na raspolaganju.

AGENCIJA ZA PRIVREDNI RAZVOJ OPŠTINE MRKONJIĆ GRAD
Adresa: Ulica Svetog Save bb
www.mrkonjic-grad.rs.ba
e-mail:dam@teol.net
tel/faks : 00387 50 214 257